औद्योगिक क्षेत्रको वृहत्तर विकासको आशा गर्दै राजधानीमा रेशम सम्मेलन २०८२ हुँदै

धनबहादुर मगर
काठमाडौं पुस २१, चारदशक अघि नेपालमा समेत लोकप्रिय खेतीको रुपमा रहेको रेशम खेती करिब करिब लोप नै हुन लागेको अवस्था थियो ।
रेशम खेतीलाई पुनर्जीवित पार्ने उद्देश्य लिएर गैरसरकारी संस्था ह्यान्डलुम फ्याव्रिक्स मेकर्श अफ नेपाल र रेशम विकास केन्द्र, खोपासी (काभ्रेपलाञ्चोक)को संयुक्त आयोजनामा रेशम सम्मेलन–२०८२ घोषणा गरेको छ ।

उक्त सम्मेलन यही पुस २६ गते काठमाडौंमा आयोजना हुन गइरहेको जनाएको छ ।
उक्त सम्मेलन रेशम खेतीको उद्योग पुनर्जागरणको रुपमा हुने आशा गरेको छ । सम्मेलनको मुख्य उद्देश्य नेपालको रेशम उद्योगलाई रणनीतिक, उच्च मूल्य अभिवृद्धि हुने र दिगो राष्ट्रिय उद्योगको रूपमा पुनःस्थापित गर्नु हो । सरकार, निजी क्षेत्र, बैंक तथा वित्तीय संस्था, लगानीकर्ता, गैरआवसीय नेपाली संघ (एनआरएन), विकास साझेदार, किसान, सहकारी, उद्यमी तथा निर्याकर्ताहरूलाई एउटै राष्ट्रिय मञ्चमा एकत्रित गरिनेछ ।

ह्यान्डलुम फ्याविक्स् मेकर्स अफ नेपालका अध्यक्ष रोशन कुमार पोखरेलका अनुसार “नेपालमा रेशम उद्योग सञ्चालनमा छैन । यसको कारण सम्भावनाको अभाव होइन, दीर्घकालीन उपेक्षा, विखण्डन र
लगानीको कमी हो । विश्व बजारमा दिगो तथा प्राकृतिक बढ्दो माग बढिरहेका बेला रेशमलाई वेवास्ता गर्न सकिदैन ।’’ भन्नुभयो ।

नेपालको रेशम उद्योगको सम्भावना, रेशम विश्वकै उच्च मूल्य हुने कृषि–औद्योगिक उत्पादनहरूमध्ये
एक हो । रेशम उत्पादनले किसानहरुलाई उच्च आम्दानी, न्यून कार्वन उत्सर्जन, महिलामुखी तथा ग्रामीण रोजगारी, कच्चा पदार्थभन्दा मूल्य अभिवृद्धि भएको निर्यात जस्ता फाइदा प्रदान गर्दछ ।

यथार्थपरक उत्पादन र मूल्य अभिवृृद्धि मोडल अनुसार, २२,००० हेक्टर क्षेत्रफलमा किम्बु (मुलबेरी) खेती, त्यससँगै रेशम किरा पालन, धागो उत्पादन, बुनाई र वस्त्र–परिधान निर्माणलाई एकीकृत रूपमा विकास गर्नसकेमा, वार्षिक पाँच खर्ब रुपैयाँ बराबरको आर्थिक मूल्य आर्जन गर्नसक्ने सम्भावना रहेको जनाएको छ ।

रेशम उद्योगका प्रमुख समस्याहरू ः
एकीकृत मूल्य श्रृँंखलाको अभाव, नीतिगत प्राथमिकताको कमी, वित्तीय पहँुच र बीमाको अभाव,
प्राविधि तथा सीपको कमी, बजार तथा निर्यात संयन्त्रको कमजोरी मुख्य रहेका पत्रकार सम्मेलनमा जनाएको छ ।

राष्ट्रिय रेशम सम्मेलन–२०८२ ले निम्न विषयमा केन्द्रित छलफल र सम्भावना खोज्नेछ ।
नेपाल रेशम विकास ढाँचा (२०२६–२०३५) को अवलम्बन, क्लस्टरमा आधारित किम्बुखेती र रेशम किरा पालन, विशेष वित्तीय, व्यापारिक तथा बीमा संयन्त्र, प्रविधि हस्तान्तरण र सीप विकास, आदि रहेका छन ।

एकीकृत “नेपाल सिल्क” ब्राण्डिङ र बजार पहँुच अपेक्षित उपलब्धिहरू हुने र
सम्मेलनको अन्त्यसम्म निम्न उपलब्धिहरु हासिल हने अपेक्षा गरिएको छ ।
रेशमलाई रणनीतिक राष्ट्रिय उद्योगको मान्यता, सरकारलाई नीतिगत सिफारिस, लगानी तथा वित्तीय प्रतिवद्धता, किसान, सहकारी, लगानीकर्ता र निर्यातकर्ताबीच नयाँ साझेदारी, राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय मिडिया मार्फत जनचेतना अभिवृद्धि गर्ने पनि सम्मेलनको मुख्य उद्देश्य रहने जनाएको छ ।