भाद्र १० गते भोटेकोशी–त्रिशूली नदीमा विनाशकारी बाढी आउनुको कारण

काठमाडौं भाद्र १६, बिहान लाङटाङ लिरूङ हिमालको उत्तरी भिरालो पाखामा बरफ मात्र फुटेको थिएन, हिमनदीको विशाल भाग र त्यो हिमनदी मुनिको चट्टानी पहाडको ठूलो हिस्सा नै फुटेर तल खसेको थियो । त्यसले ल्याएको ढुंगा, माटो र गेग्रानयुक्त बहाव ल्हेन्दे खोलामा मिसिएपछि पानीको ठूलो परिमाण थपियो । र, झन् ठूलो लेदो–गेग्रानयुक्त बाढी बन्यो ।
लाङटाङमा पहाड खसेपछि सुरूआती ७ मिनेटमा के–के भए, त्यसबारे विस्तारमा चर्चा ग¥यौं ।
अहिले एउटा नयाँ वैज्ञानिक तथ्य बाहिर आएको छ, जसले विपद् सुरू हुनुभन्दा अगाडिदेखि लाङटाङको त्यस क्षेत्रमा भइरहेको भौगर्भिक हलचलको कथा भन्छ ।
यो भौगर्भिक हलचलले नै भदौ १० गतेको विपद् निम्त्याउने आधार तयार पारेको आंकलन गरिएको छ ।
एक अमेरिकी भौगर्भिक वैज्ञानिकले राडार इमेज विश्लेषणका आधारमा विनाशकारी बाढी आउनुभन्दा ७ दिनअघिसम्म लाङटाङको उच्च हिमाली क्षेत्रको जमीन विस्तारै तल सरिरहेको बताएका छन् ।
अमेरिकाको भर्जिनिया टेक विश्वविद्यालयका भूगर्भ वैज्ञानिक तथा सहायक प्राध्यापक मनुचेहर सिर्जाइले अगस्ट ३० (आइतबार)मा यस्तो विश्लेषण सार्वजनिक गरेका हुन् ।
उनले युरोपको ‘कोपरनिकस सेन्टिनल–१’ स्याटलाइटबाट प्राप्त राडार इमेज हेरेर अगस्ट २६ (भदौ १०) मा हिमनदी र त्यसमुनिको चट्टानी पहाड खस्नुअघि नै त्यो क्षेत्र विस्तारै तलतिर सरिरहेको विश्लेषण गरेका छन् ।
उनले यस्तो विश्लेषण गर्न सन् २०२६ जनवरी ८ देखि अगस्ट १९ सम्म स्याटलाइटबाट प्राप्त तस्विर र तथ्याङ्कहरू केलाएका छन् ।
यसबीच त्यहाँको जमीन प्रतिमहिना करिब १० मिलिमिटरका दरले तल सरिरहेको उनको भनाइ छ ।
भूगर्भ वैज्ञानिक सिर्जाइले अन्तिम तथ्यांक संकलन गरेको ७ दिनपछि नै लाङटाङ क्षेत्रमा हिमनदी फुटेर त्यो सँगसँगै चट्टानी पहाडको ठूलो हिस्सा तल खसेको थियो । र, विनाशकारी बाढी निम्त्याएको थियो ।
उनले ‘एक्स’ (ट्विटर) मार्फत सार्वजनिक गरेको आफ्नो विश्लेषणमा लेखेका छन्, ‘हिमचट्टान खस्नुअघि नै उक्त भिरालो हिमाली पाखामा १० एमएम प्रतिमहिनाका दरले जमीन तल सरिरहेको देखिन्छ ।’
स्रोतः समाचार एजेन्सीको सहयोग